Περιεχόμενα Άρθρου
Οι εργασίες σε οχήματα Υψηλής Τάσης (Υ.Τ.) απαιτούν γνώση, κατάλληλο εξοπλισμό, τήρηση όλων των κανόνων ασφάλειας εργασιών, εφαρμογή των απαιτούμενων μέσων ατομικής προστασίας και αντίστοιχη επαγγελματική άδεια «Τεχνίτη Οχημάτων Υψηλής Τάσης» κατηγορίας ΙΙ.
Τα γενικά στοιχεία σχετικά με την ασφάλεια εργασιών αφορούν:
Ασφάλεια και μέσα ατομικής προστασίας Μ.Α.Π.
Ο απαραίτητος εξοπλισμός ασφάλειας για εργασίες σε οχήματα υψηλής τάσης επιγραμματικά περιλαμβάνει:
• Τον προστατευτικό ρουχισμό (μονωτικά γάντια, ελαστικά γάντια, γυαλιά και υποδήματα ασφαλείας).
• Τα βασικά εργαλεία κατάλληλα μονωμένα για εργασίες σε κυκλώματα υψηλής τάσης.
• Τα όργανα και τις συσκευές ελέγχου υψηλής τάσης
• Τα βασικά υλικά, όπως στοιχεία επισήμανσης κινδύνου, υλικά εξουδετέρωσης ηλεκτρολύτη, κατάλληλη μονωτική ταινία, κ.α.
• Τα κατάλληλα Μέσα Πυρόσβεσης
Σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία προβλέπεται ελάχιστος απαιτούμενος εξοπλισμός μέσων ατομικής προστασίας για εργασίες σε οχήματα υψηλής τάσης από:
α. μονωτικά γάντια (ΕΝ 60903),
β. συλλογή εργαλείων με μόνωση για υψηλή τάση (ΕΝ 60903),
γ. παπούτσια ασφαλείας (ΕΝ 60903),
δ. μάσκα προσώπου (ΕΝ 166),
ε. φορητή θερμική κάμερα για τον έλεγχο θερμοκρασίας των συσσωρευτών,
στ. ποδιά με ειδική μόνωση υψηλής τάσης (ΕΝ 60903)
η. Στον εξοπλισμό του τεχνίτη οχημάτων υψηλής τάσης Κατηγορίας 2 προστίθενται και γάντια με αντοχή σε μηχανικά χτυπήματα όταν αυτός εκτελεί εργασίες σε μπαταρίες οχημάτων υψηλής τάσης.
Ασφάλεια εργασιών
Πριν από κάθε εργασία στα συστήματα υψηλής τάσης για να είστε ασφαλείς εσείς και οι συνεργάτες σας θα πρέπει να θυμόσαστε και να εφαρμόζετε τα παρακάτω:
- Μόνον ο τεχνίτης Υψηλής Τάσης μπορεί να ασχοληθεί με την επισκευή και συντήρηση των υβριδικών και ηλεκτρικών οχημάτων
- Αναγνωρίζετε το όχημα – χαρακτηριστικά οχήματος
- Χρησιμοποιείτε πάντα τα μέσα ατομικής προστασίας.
- Εφαρμόζετε πάντα τις προβλεπόμενες σημάνσεις.
- Πριν ξεκινήσετε κάνετε οπτικό έλεγχο για τυχόν βλάβες στα καλώδια υψηλής τάσης (με πορτοκαλί χρώμα) και στα εξαρτήματα του υβριδικού συστήματος.
- Σβήνετε τον διακόπτη του κινητήρα, θέση OFF, και αφαιρείτε το κλειδί.
- Αποτρέψτε την τυχαία ενεργοποίηση του οχήματος αποθηκεύοντας όλα τα κλειδιά/ηλεκτρονικά κλειδιά σε ασφαλές μέρος εκτός του χώρου εργασίας
- Αποσυνδέετε τον αρνητικό πόλο της βοηθητικής μπαταρίας ( 12 Volt)
- Ελέγχετε και φοράτε τα προστατευτικά γάντια για εργασίες υψηλής τάσης.
- Κλείνετε τον διακόπτη συντήρησης υψηλής τάσης του οχήματος
- Περιμένετε 10 λεπτά να αποφορτιστούν οι πυκνωτές στον μετασχηματιστή και όπου υπάρχουν.
- Μετράτε την τάση στο κύκλωμα. Πρέπει να είναι «0» Volt Check, Πολύ σημαντικό για την ασφάλειά σας!
- Μονώστε τις άκρες και προστατέψτε τα καλώδια υψηλής τάσης που μένουν ελεύθερα κατά την διάρκεια των εργασιών με μονωτική ταινία.
- Βάλτε τα κατάλληλα σήματα προσοχής υψηλής τάσης στο χώρο εργασιών του συνεργείου.
- Όταν δουλεύετε επάνω στο όχημα μην κουβαλάτε επάνω σας μεταλλικά αντικείμενα (δακτυλίδια, ρολόγια, κλειδιά, κ.α…). Αν πέσουν μπορεί να προκαλέσουν βραχυκύκλωμα
- Προσωπικό με εμφυτευμένες ιατρικές συσκευές δεν επιτρέπεται να εργάζεται σε συστήματα υψηλής τάσης λόγω του κινδύνου δυσλειτουργίας – αστοχίας της συσκευής με κίνδυνο θανατηφόρου ατυχήματος.
Προσοχή!
Δεν πρέπει να γίνονται εργασίες σε εξαρτήματα που βρίσκονται υπό τάση, εκτός:
αν δεν υπάρχει άλλος τρόπος για να γίνει η εργασία και μόνο
αν εξασφαλιστεί ότι μπορεί να γίνει με αρκετή ασφάλεια και πάντα με χρήση των μέσων ατομικής προστασίας
Μετά την ολοκλήρωση της συντήρησης του συστήματος υψηλής τάσης και πριν επανατοποθετήστε τον διακόπτη συντήρησης υψηλής τάσης στην θέση ON ξανά-ελέγξτε:
ότι δεν έχετε ξεχάσει μέσα σ’ αυτό εξαρτήματα ή εργαλεία
ότι οι πόλοι υψηλής τάσης έχουν σφιχτεί καλά,
ότι οι σύνδεσμοι είναι σωστά ενωμένοι
ότι η τοποθέτηση του αρνητικού και θετικού πόλου είναι η σωστή
και στο τέλος ότι δεν υπάρχουν καταγεγραμμένοι κωδικοί βλάβης.
Σημαντικό:
Επιγραμματικά να θυμάστε ότι πριν από την έναρξη ηλεκτρολογικών εργασιών σε οχήματα υψηλής τάσης πρέπει να εφαρμόζετε τους «Πέντε χρυσούς κανόνες ασφάλειας»:
- Απομονώστε την Υψηλή Τάσης
- Προστατεύστε την επανασύνδεση
- Επαληθεύστε τη μη ενεργή κατάσταση
- Ελέγξτε για γείωση και βραχυκύκλωμα
- Καλύψτε ή φυλάξτε τα γειτονικά ενεργά μέρη.
Απενεργοποίηση κυκλώματος υψηλής τάσης
Η απενεργοποίηση κυκλώματος υψηλής τάσης υβριδικού – ηλεκτρικού οχήματος είναι μία διαδικασία η οποία επιβάλλεται για τεχνικές εργασίες ή εκτεταμένες εργασίας φανοποιείας.
Με δεδομένο ότι σε ένα τρακαρισμένο υβριδικό αυτοκίνητο μπορεί τα προβλεπόμενα συστήματα απενεργοποίησης του κυκλώματος υψηλής τάσης να έχουν καταστραφεί, ο τεχνίτης θα πρέπει να γνωρίζει όλους τους ενδεδειγμένους τρόπος απενεργοποίησης, συμβατικούς και μη συμβατικούς.
Η απενεργοποίηση κυκλώματος υψηλής τάσης γίνεται όταν μία ή περισσότερες από τις παρακάτω συνθήκες ανά περίπτωση ισχύει:
- Με το κλείσιμο του διακόπτη συντήρησης υψηλής τάσης, (Service Switch). Η θέση και ο χειρισμός του διακόπτη συντήρησης διαφέρει από όχημα σε όχημα. Ο τεχνίτης θα πρέπει να γνωρίζει την θέση και την λειτουργία του διακόπτη (ασφάλιση- απασφάλιση) πριν την έναρξη εργασιών στο όχημα.
Διακόπτες απενεργοποίησης υψηλής τάσης (υπάρχουν και άλλες διατάξεις)
- Με την αποσύνδεση της πρίζας έκτακτης ανάγκης. Αποτελεί και τον διακόπτη συντήρησης, βρίσκεται μπροστά στο χώρο του κινητήρα ή στο πίσω στο χώρο αποσκευών. Η πρίζα ασφαλίζεται σε κατάσταση OFF ή κόβεται το επισημασμένο αντίστοιχο καλώδιο έκτακτης ανάγκης αν δεν υπάρχει άλλος τρόπος.
- Με την αποσύνδεση της αρνητικής σύνδεσης της μπαταρίας χαμηλής τάσης των 12V ή 48V, αποσυνδέεται ο αρνητικός πόλος της μπαταρίας. Η διακοπή του κυκλώματος χαμηλής τάσης των 12 volts της μπαταρίας απενεργοποιεί τα ρελέ ελέγχου του κυκλώματος υψηλής τάσης, τα οποία διακόπτουν τη ροή ηλεκτρικού ρεύματος από τη συστοιχία μπαταριών υψηλής τάσης προς τους καταναλωτές.
- Με την αφαίρεση της ασφάλειας υψηλής τάσης οπού είναι εφικτό.
- Με την απενεργοποίηση του κυκλώματος χαμηλής τάσης μέσα από το Κύκλωμα Προστασίας Interlock.
- Με την ενεργοποίηση του διακόπτη ασφαλούς σύνδεσης πριζών υψηλής τάσης «High Voltage Interlock Loop» (HVIL), η αποσύνδεση μιας πρίζας υψηλής τάσης διακόπτει την υψηλή τάση.
- Με την ενεργοποίηση του συστήματος διακοπής έκτακτης ανάγκης. Σε περίπτωση σύγκρουσης του αυτοκινήτου, με ενεργοποίηση του συστήματος αερόσακων και ζωνών ασφαλείας, ενεργοποιείται το σύστημα ασφαλείας και απενεργοποιείται η υψηλή τάση.
Σημαντικό:
Επειδή ηλεκτρική ισχύς παραμένει στο ηλεκτρικό σύστημα υψηλής τάσης για 5 περίπου λεπτά (ηλεκτρικά κυκλώματα – πυκνωτές) μετά την απενεργοποίηση του διακόπτη συντήρησης, κατάσταση OFF, θα πρέπει να περιμένετε πριν την έναρξη των εργασιών για 10 λεπτά περίπου, ή ότι ορίζει ο κατασκευαστής.
Διαδικασίες και εξοπλισμός απενεργοποίησης της υψηλής τάσης σε FORD S-Max 2.5 FHEV (BGCA) 2021 – …
Ασφάλεια Εργασιών
Τηρείτε πάντοτε την εθνική νομοθεσία καθώς, εφαρμόστε τις διαδικασίες υποδοχής οχημάτων υψηλής τάσης του συνεργείου, εφαρμόστε τα μέτρα ασφάλειας ανά περίπτωση και τους κανονισμούς ασφαλείας του εκάστοτε κατασκευαστή κατά την εργασία σε συστήματα υψηλής τάσης
Προσοχή!
Μην φορτίζετε τις μπαταρίες κατά την διάρκεια συντήρησης του οχήματος
Προτού αποσυνδέσετε την τροφοδοσία ρεύματος 12 V, βεβαιωθείτε ότι το παράθυρο της πόρτας του οδηγού είναι εντελώς ανοικτό
Προειδοποίηση:
• Προτού αποσυνδέσετε την τροφοδοσία ρεύματος 12 V, βεβαιωθείτε ότι το παράθυρο της πόρτας του οδηγού είναι εντελώς ανοικτό
• Εάν έχει αποσυνδεθεί η τροφοδοσία ρεύματος 12 V, μην επιχειρήσετε να ανοίξετε τις πόρτες με το τζάμι της πόρτας στην κλειστή θέση
• Εάν δεν τηρήσετε αυτήν την οδηγία, θα μπορούσε να σπάσει το τζάμι της πόρτας
• Εάν δεν τηρήσετε αυτήν την οδηγία, θα μπορούσε να κλειδωθεί το όχημα
Απενεργοποίηση
- Σταθμεύστε το όχημα στο χώρο εργασίας υψηλής τάσης
- Αποτρέψτε την τυχαία ενεργοποίηση του οχήματος αποθηκεύοντας όλα τα κλειδιά/ηλεκτρονικά κλειδιά σε ασφαλές μέρος εκτός του χώρου εργασίας
- Ελέγξτε για τυχόν αναμμένες προειδοποιητικές λυχνίες στον πίνακα οργάνων
- Ελέγξτε για όποιους κωδικούς βλάβης
- Αποσυνδέστε και αφαιρέστε όλους τους φορτιστές μπαταρίας 12 V
- Αποσυνδέστε το καλώδιο του φορτιστή της μπαταρίας υψηλής τάσης
- Ελέγξτε το σύστημα υψηλής τάσης για ζημίες
Προειδοποίηση:
Χρησιμοποιείτε μέσα ατομικής προστασίας (ΜΑΠ) και μονωτικά γάντια υψηλής τάσης για να εκτελέσετε το υπόλοιπο αυτής της διαδικασίας
Σημείωση:
Επίσης φοράτε δερμάτινα εξωτερικά γάντια
Διαδικασία κατά τη χρήση εργαλείου διάγνωσης:
- Σβήστε την ανάφλεξη
- Συνδέστε το εργαλείο διάγνωσης
- Επιλέξτε «έλεγχος απενεργοποίησης συστήματος υψηλής τάσης» «De-energize high-voltage system check»
- Αποσυνδέστε το φις σέρβις υψηλής τάσης (1->2->3)
Θέση του διακόπτη συντήρησης απομόνωσης υψηλής τάσης
Ασφαλίστε ηλεκτρικό συνδετήρα με δεματικό καλωδίων (1) ή με άλλο τρόπο
Ελέγξτε αν έχει τοποθετηθεί η κόκκινη ετικέτα «απαγορεύεται η ενεργοποίηση» (2) «Switch-on prohibited»
Προσοχή:
Κίνδυνος ηλεκτροπληξίας
- Περιμένετε 5 λεπτά
- Αφαιρέστε όλα τα κλειδιά/ηλεκτρονικά κλειδιά από το όχημα και τοποθετήστε τα σε απόσταση τουλάχιστον 2 μέτρων από το χώρο εργασίας
- Αποσυνδέστε το καλώδιο γείωσης της μπαταρίας (12V)
Σημείωση:
Μονώστε τη σύνδεση με την μπαταρία
Τρόπος Ι (Με την χρήση διαγνωστικού)
Σημείωση:
Τα μέσα ατομικής προστασίας (ΜΑΠ) και να μονωτικά γάντια υψηλής τάσης δεν χρειάζονται για το επόμενο στάδιο της διαδικασίας
Χρησιμοποιώντας ένα εργαλείο διάγνωσης, ελέγξτε αν έχει απενεργοποιηθεί το σύστημα υψηλής τάσης:
Ελέγξτε την τάση
Σωστή τιμή:
• A: < 15V
• B: < 15V
• C: < 15V
Προσοχή:
Εάν η τιμή είναι διαφορετική, μην εκτελέσετε καμία εργασία στο σύστημα υψηλής τάσης
Προσοχή:
Κίνδυνος ηλεκτροπληξίας
- Ανατρέξτε στις πληροφορίες του κατασκευαστή για την περίπτωση διαφορετικής τιμής.
Τρόπος ΙΙ (Χωρίς την χρήση διαγνωστικού)
Διαδικασία όταν δεν χρησιμοποιείτε εργαλείο διάγνωσης:
- Σβήστε την ανάφλεξη
- Αφαιρέστε όλα τα κλειδιά/ηλεκτρονικά κλειδιά από το όχημα και τοποθετήστε τα σε απόσταση τουλάχιστον 2 μέτρων από
- το χώρο εργασίας
- Αποσυνδέστε το καλώδιο γείωσης της μπαταρίας (12V)
Σημείωση:
Μονώστε τη σύνδεση με την μπαταρία
Αποσυνδέστε το φις σέρβις υψηλής τάσης (1->2->3)
- Ασφαλίστε ηλεκτρικό φις με καλώδια ‘Τάιραπ’ (1) ή με άλλο τρόπο
- Ελέγξτε αν έχει τοποθετηθεί η κόκκινη ετικέτα «απαγορεύεται η ενεργοποίηση» (2) «Switch-on prohibited»
Προσοχή:
Κίνδυνος ηλεκτροπληξίας
- Περιμένετε 5 λεπτά
- Ανυψώστε το όχημα
- Αφαιρέστε το κάτω κάλυμμα του συστήματος ψύξης της μπαταρίας υψηλής τάσης
- Αφαιρέστε το βραχίονα στήριξης της πλεξούδας καλωδίων
- Καθαρίστε το φις υψηλής τάσης
- Αποσυνδέστε το φις υψηλής τάσης
Έλεγχος τάσης:
Προσοχή:
Χρησιμοποιήστε ένα πολύμετρο και καλώδια ονομαστικής τιμής κατηγορίας 3 (κατάλληλα για το χειρισμό τουλάχιστον 500 V)
Ελέγχετε πάντοτε το πολύμετρο (με μπαταρία 12 V) προτού εκτελέσετε οποιαδήποτε ρύθμιση
- Ελέγξτε την τάση μεταξύ των ακίδων Α και Β
- Ελέγξτε την τάση μεταξύ της ακίδας Α και της γείωσης
- Ελέγξτε την τάση μεταξύ της ακίδας B και της γείωσης
Σωστή τιμή: (< 10V)
- Ελέγξτε την τάση μεταξύ των ακίδων D και E
- Ελέγξτε την τάση μεταξύ της ακίδας D και της γείωσης
- Ελέγξτε την τάση μεταξύ της ακίδας Ε και της γείωσης
Σωστή τιμή: (< 10V)
- Ελέγξτε την τάση του φις υψηλής τάσης
- Ελέγξτε την τάση μεταξύ των ακίδων F και G
- Ελέγξτε την τάση μεταξύ της ακίδας F και της γείωσης
- Ελέγξτε την τάση μεταξύ της ακίδας G και της γείωσης
Σωστή τιμή:(< 10V)
- Ελέγξτε την τάση μεταξύ των ακίδων H και I
- Ελέγξτε την τάση μεταξύ της ακίδας H και της γείωσης
- Ελέγξτε την τάση μεταξύ της ακίδας I και της γείωσης
Σωστή τιμή:(< 10V)
Εάν η τιμή είναι διαφορετική, μην εκτελέσετε καμία εργασία στο σύστημα υψηλής τάσης
Προσοχή:
Κίνδυνος ηλεκτροπληξίας
- Ανατρέξτε στις πληροφορίες του κατασκευαστή για την περίπτωση διαφορετικής τιμής.
Η διαδικασία έχει ολοκληρωθεί όταν η κατάσταση του συστήματος υψηλής τάσης επιβεβαιωθεί ως «απενεργοποιημένη».
Προσοχή:
Ελέγχετε πάντοτε το πολύμετρο (με μπαταρία 12 V) όταν η κατάσταση του συστήματος υψηλής τάσης επιβεβαιώνεται ως απενεργοποιημένη
- Καταχωρίστε τα δεδομένα στο μητρώο συντήρησης υψηλής τάσης του οχήματος
- Αντικαταστήστε την κόκκινη ετικέτα «το όχημα δεν έχει απενεργοποιηθεί» «Vehicle not de-energised» με την πράσινη ετικέτα «το όχημα έχει απενεργοποιηθεί» «Vehicle de-energised»
Επανενεργοποίηση υψηλής τάσης HV
- Αντικαταστήστε την πράσινη ετικέτα «το όχημα έχει απενεργοποιηθεί» «Vehicle de-energised» με την κόκκινη ετικέτα «το όχημα δεν έχει απενεργοποιηθεί» «Vehicle not de-energised»
Προειδοποίηση:
Χρησιμοποιείτε μέσα ατομικής προστασίας (ΜΑΠ) και μονωτικά γάντια υψηλής τάσης για να εκτελέσετε το υπόλοιπο αυτής της διαδικασίας
Σημείωση:
Επίσης φοράτε δερμάτινα εξωτερικά γάντια
- Ελέγξτε το σύστημα υψηλής τάσης για ζημίες
- Ελέγξτε αν είναι στη θέση τους όλες οι προειδοποιητικές ετικέτες
- Ελέγξτε τους ηλεκτρικούς συνδετήρες και τα καλώδια υψηλής τάσης για ζημίες και ακαθαρσίες
- Καταχωρίστε τυχόν ελαττώματα που διαπιστώθηκαν στο μητρώο συντήρησης υψηλής τάσης
- Επανασυνδέστε του φις υψηλής τάσης
- Ελέγξτε αν έχουν συνδεθεί σωστά όλοι τα φις υψηλής τάσης. Βεβαιωθείτε, ότι όλα τα έλασμα ασφάλισης είναι σωστά προσαρμοσμένα.
Ελέγξτε αν έχει αφαιρεθεί η ετικέτα «απαγορεύεται η ενεργοποίηση» «Switch-on prohibited»
- Επανασυνδέστε το διακόπτη συντήρησης υψηλής τάσης (1->2->3)
- Επανασυνδέστε τις μπαταρίες 12 V
- Πραγματοποιήστε δοκιμή λειτουργίας
- Καταχωρίστε τα δεδομένα στο μητρώο συντήρησης υψηλής τάσης
Προσοχή:
• Οι πληροφορίες αυτές αφορούν εξειδικευμένη γνώση, ενέχουν κίνδυνο ηλεκτροπληξίας και εφαρμόζονται με ευθύνη πιστοποιημένου τεχνίτη οχημάτων υψηλής τάσης Κατ. 2
• Σε κάθε περίπτωση εφαρμόστε τις οδηγίες του κατασκευαστή εάν ισχύει κάτι διαφορετικό.
• Τηρείτε πάντοτε την εθνική νομοθεσία, εφαρμόστε τα μέτρα ασφάλειας ανά περίπτωση και τους κανονισμούς ασφαλείας του εκάστοτε κατασκευαστή κατά την εργασία σε συστήματα υψηλής τάσης.
