Το θέμα του βιβλίου αναφέρεται στην αναζήτηση της εσωτερικής ελευθερίας και στοχεύει να τρυπήσει τ΄άντερα των “βολεμένων”, εκείνων που οριοθετούν το πεδίο της ζωής φυτεύοντας ολόγυρα τους θάμνους της ανεπάρκειάς τους για να χτίσουν στο κέντρο του ένα μεγάλο χωνευτήρι.
”Ξέρεις πώς είναι να κυλάει η ζωή ερήμην σου;”
Κι όταν είσαι συγγραφέας, ξέρεις πώς είναι να βλέπεις τις λέξεις, τις ιδέες, τα ευρήματά σου να βυθίζονται στο κενό κι η έμπνευση σου η σκορδόπιστη να την κάνει μ’ ελαφρά πηδηματάκια; Κάπως έτσι βάλτωσε η συγγραφέας Ιωάννα Μαργέτη. Ώσπου έλαβε την πρώτη ανώνυμη επιστολή.
Ακολούθησαν κι άλλες. Μια ιστορία σε συνέχειες. «Θα τη γράψεις» την πρόσταξε ο άγνωστος. Τρόμαξε. Ήταν κι εκείνο το πασπαρτού που της έβαζε βίαια στα χέρια. Κείνο που θα ξεκλείδωνε εντός της κρυμμένα μυστικά, ανασφάλειες και φόβους «Μια ψυχή που έμαθε να ζει μες στο κελί, μπορεί ν’ αναπνέει ακόμη κι έξω απ’ το κελί της;» Υποκύπτει. Καταπιάνεται με τη συγγραφή αλλά και την αναζήτηση του άγνωστου αποστολέα. Ταυτίζεται με το ίδιο της το κείμενο. Βυθίζεται και συνθλίβεται. Αιμορραγεί κι εξαγνίζεται.
Η λύτρωση που προσδοκά είναι να καρφώσει στην πόρτα της ζωής της εκείνο το σημείωμα που η ίδια επινόησε για τον ήρωά της. «Κορόιδα, σας την έσκασα, είμαι ελεύθερη πια!»
Η συγγραφέας Ιωάννα Μαργέτη, ζει εγκλωβισμένη σε μια ζωή ασφυκτικά τακτοποιημένη, μια ζωή που, σχεδόν, κυλάει ερήμην της, με αποτέλεσμα, να τη βαραίνουν, να την πνίγουν όλο και περισσότερο οι ώρες που διανύει, οι μέρες της, οι νύχτες της, οι σαχλές ιστορίες που γράφει χωρίς έμπνευση, χωρίς ψυχή, χωρίς ευχαρίστηση.
Η ζωή της ένα μπέρδεμα. Αρχίζει να το συνειδητοποιεί την στιγμή ακριβώς που κάποιος ρίχνει στο γραμματοκιβώτιό της ένα ανώνυμο γράμμα, εξωφρενικά ανορθόγραφο, με γράμματα κεφαλαία και πεζά ανάκατα στη κάθε λέξη. Ακολουθεί κι άλλο κι άλλο… Μέσα από τα γράμματα αυτά κάποιος της διηγείται μια ιστορία και σχεδόν της επιβάλλει να την γράψει.
«Εσείς οι γραμματιζούμενοι που γράφετε ιστορίες» της λέει «μοιάζετε σαν τα μοναχικά αρπαχτικά που βγαίνουν στο κυνήγι και ξεσκίζετε ό,τι βρεθεί μπροστά σας. Μα έτσι και σας πέσουνε τα δόντια, ψοφάτε αργά αργά από τη πείνα. Τώρα, εσύ έχεις τη πείνα κι εγώ κρατάω στο χέρι μου ένα λαγό από τ΄ αυτιά. Εσύ έχεις το χάρισμα, εγώ έχω το μεδούλι…»
Και η Ιωάννα σχεδόν εξαναγκάζεται να γράψει την ιστορία αυτή σε τρεις συνέχειες και τις δημοσιεύει στο περιοδικό με το οποίο συνεργάζεται. Ταυτόχρονα ταυτίζεται με το ίδιο της το κείμενο. Βυθίζεται και συνθλίβεται. Αιμορραγεί και εξαγνίζεται. Λυτρώνεται.
Η ιστορία που γράφει αναφέρεται στη ζωή ενός ανθρώπου ο οποίος από ένα τυχαίο περιστατικό έγινε ο ήρωας της μικρής του κοινωνίας. Οι τιμές που ακολούθησαν, το πέτσικο παράσημο, η αναπάντεχη αναγνώριση και ο σεβασμός των άλλων, ήρθαν στη ζωή του να αναχαιτίσουν την πορεία προς τη λύτρωσή του και την εσωτερική του ελευθερία που τόσο λαχταρούσε να κατακτήσει.
Για τους ανθρώπους ενός χωριού που είχε θρέψει τρεις δοσίλογους τον καιρό της κατοχής, ένας ήρωας ανάμεσά τους γίνεται το φως της χαραυγής στον ορίζοντα της συλλογικής τους συνείδησης. Για τον ίδιο, όμως, το παράσημο, οι τιμές, η αναγνώριση, δεν είναι άλλο παρά τα υλικά που συνθέτουν τη σαρκοφάγο του όπου ενταφιάζεται μέσα της καμαρωτός, μαζί με το ταριχευμένο όνειρο της λύτρωσής του. Έτσι, για την υπόλοιπη ζωή του, βρίσκεται να αναρωτιέται αν λεύτερος και ήρωας είναι το ίδιο πράγμα, ενώ την απάντηση στο ερώτημά του σύρει από το βάθος των χρόνων που έρχονται η ίδια η ζωή και του τη δίνει μ΄ έναν τρόπο οδυνηρό.
«Από ανάγκη κι από φόβο
Δέσαμε τον αετό στο μόλο.
Για να βρει τη λευτεριά του
Έφαγε τα νυχοπόδαρά του.
Τώρα, με κομμένα τα ποδάρια φτερουγίζει
Τον κοιτάζει ο μόλος και δακρύζει.»
«Βρε, το φουκαρά το μόλο… ακούς εκεί…
τον αετό λυπότανε, όχι τον εαυτό του!»
Μεγάλη κουβέντα, λοιπόν, η εσωτερική ελευθερία!
Έτσι κι εμείς, μέσα σε τούτες τις δύσκολες μέρες που διανύουμε, κάποιοι θα μείνουμε αετοί προσκολλημένοι στο μόλο πάνω στον οποίο η ζωή μας έχει δέσει τα ποδάρια. Κάποιοι άλλοι, πες, οι πιο ξύπνιοι, θα λυθούν με ευκολία για να πετάξουν όμως, ως εκεί όπου έχουν προκαθορίσει εκείνοι που τάχαμου τους έδεσαν. Βέβαια, είναι κι εκείνοι οι αετοί, όχι απαραίτητα οι πιο δυνατοί, που θα σκύψουν και με το ράμφος τους θα φάνε τα ποδάρια τους, τα νυχοπόδαρά τους. Θα τα κόψουν. Θα τα αφήσουν δεμένα, πίσω στο μόλο, να σαπίζουν.
Και με τη δύναμη μιας εσωτερικής ελευθερίας, εκείνης που αναβλύζει από μέσα τους, θα ανοίξουν τα φτερά τους να πετάξουν ως εκεί ψηλά, στην άκρη του ορίζοντα, για να κατακτήσουν το όνειρό τους. Και μάλλον θα πετάνε μέχρι να πεθάνουν. Αλλά αυτοί δεν υπολογίζουνε το ρίσκο. Είναι λεύτεροι, λεύτεροι από μέσα τους. Κανείς από μας δεν γνωρίζει αν ανήκει σ΄ αυτή την τελευταία κατηγορία των ανθρώπων, αν πρώτα δεν σπάσει τα μούτρα του πάνω στην συγκεκριμένη στιγμή που θα χρειαστεί να το αποδείξει.
Εγώ, αν με ρωτούσατε, δεν πιστεύω ότι ανήκω σ΄ αυτή την ιδιαίτερη ράτσα των ανθρώπων. Όμως τούτο το βιβλίο, για κείνους το έχω γράψει. Για κείνους που σε κάποια φάση της ζωής τους θα τολμήσουν να πετάξουν ψηλά, φωνάζοντας, Κορόιδα σας την έσκασα, είμαι ελεύθερος πια. Και θα ρισκάρουν να κατακτήσουν το όνειρο.
Αλλά το έγραψα και για τους άλλους. Για κείνους όλους που παριστάνουν το μόλο, ο οποίος μέσα από την ακινησία του κοιτάζει τον αετό που φτερακάει με τα ποδάρια του κομμένα και τον οικτίρει. Τον περιγελάει. Ή τον φθονεί.”
Λίτσα Καραμπίνη
Συγγραφέας, Χρονογράφος στην εφημερίδα Αττικό Βήμα.
